In deze aflevering, live opgenomen tijdens het Pain Science in Motion Congres in Brussel, spreken we met PhD-onderzoeker en fysiotherapeut Sophie van Dijk van de Universiteit Antwerpen. Sophie deelt inzichten uit haar dubbele posterpresentatie, waarin ze zich richt op de cruciale uitdagingen en methodologieën rondom het meten van fysieke activiteit bij mensen met chronische pijn.
Sophie's onderzoek: Activiteit meten bij chronische pijn
Hoewel fysieke activiteit een hoeksteen is van revalidatie bij chronische pijn, blijft actief blijven een enorme hindernis voor patiënten. Om effectieve, op maat gemaakte interventies te ontwerpen, moeten clinici eerst de bewegingen van een patiënt nauwkeurig kunnen volgen. Het onderzoek van Sophie van Dijk beantwoordt een fundamentele klinische vraag: hoe verhouden subjectieve zelfrapportages van patiënten zich tot objectieve technologische metingen?
De afwegingen bij het meten
Beide beoordelingsmethoden hebben duidelijke voor- en nadelen:
● Subjectieve zelfrapportage (bijv. de IPAQ-vragenlijst): Deze zijn kosteneffectief en bieden een rijke context, waardoor precies duidelijk wordt waar en waarom een patiënt actief is (bijv. op het werk versus in de vrije tijd). Ze zijn echter zeer gevoelig voor geheugenbias.
● Objectieve tracking (bijv. smartwatches en accelerometers): Deze leveren onbevooroordeelde, continue gegevens die de motivatie van de patiënt actief kunnen verhogen. Een nadeel is dat het 24/7 dragen van een apparaat storend kan zijn en dat de gegevens geen gedragscontext bevatten.
Doelgroep en status van het onderzoek
Het onderzoek richt zich specifiek op borstkankeroverlevenden, een groep waarvan ongeveer 45% tot 50% aanhoudende pijn ervaart na het voltooien van de behandeling. Door de antwoorden op de vragenlijst rechtstreeks te vergelijken met accelerometergegevens, wil het onderzoek precies in kaart brengen waar meetverschillen optreden.
Dit project maakt efficiënt gebruik van de basisgegevens van een grotere gerandomiseerde, gecontroleerde studie, de PEAK-studie. De werving voor Sophie's substudie wordt eind dit jaar afgerond en de data-analyse staat gepland voor volgend jaar. In toekomstige onderzoeken zal ook worden gekeken naar de manier waarop pijnvariabelen – zoals pijnintensiteit en beperkingen – de neiging van een patiënt om zijn of haar werkelijke fysieke activiteit te over- of onderschatten direct beïnvloeden.
Klinische implicaties: een gecombineerde aanpak
Sophie benadrukt dat het doel niet is om de ene methode boven de andere te verkiezen, maar om beide te integreren. Door de harde cijfers van objectieve metingen te combineren met de rijke, persoonlijke context van een vragenlijst, krijgen clinici een compleet beeld. Uiteindelijk opent deze gecombineerde aanpak de deur naar veel betekenisvollere en effectievere gesprekken in de behandelkamer.
Oproep aan clinici
De PEAK-studie is actief op zoek naar borstkankeroverlevenden die na hun behandeling nog steeds last hebben van aanhoudende pijn. De studie biedt een uitgebreide interventie die pijnwetenschappelijke voorlichting combineert met gerichte gedragsveranderingsstrategieën om op een veilige manier fysieke activiteit te bevorderen. Klinische zorgverleners worden sterk aangemoedigd om in aanmerking komende patiënten via de officiële kanalen van de onderzoeksgroep door te verwijzen. De werving loopt nog tot eind 2026.
Wil je meer weten over deze studie naar fysieke activiteit? Bezoek de website:
Referenties & Bronnen
Gebruikt beoordelingsinstrument: IPAQ Long Form (International Physical Activity Questionnaire)
Geassocieerde klinische studie: De PEAK-studie (Investigating Pain Science Education and Activity Behavior Change)
Samenwerkende entiteiten: Universiteit Antwerpen & Pain in Motion
Heb je andere ideeën of een vraag? Stuur ons een e-mail: info@physioglobal.nl
In deze aflevering van de Physio Global podcast gaat presentator Adriaan Ruesink in gesprek met Carlijn Wagenaar. Carlijn is arts, onderzoeker en oprichtster van het platform Plants for Health. Ziekten zoals reuma en artrose hebben een enorme impact op het dagelijks leven van patiënten. In de spreekkamer ligt de focus vaak nog op het bestrijden van symptomen met medicatie, terwijl het fundament – onze leefstijl – onderbelicht blijft. In deze aflevering onderzoeken we hoe chronische laaggradige ontstekingen juist in onze leefstijl hun oorsprong én oplossing kunnen vinden.
Ongeveer een jaar geleden promoveerde Carlijn op de 'Plants for Joints' studie, een onderzoek uitgevoerd vanuit het Amsterdam UMC en Reade onder 150 patiënten met artrose of reumatoïde artritis. Dit onderzoek toonde aan dat een leefstijlinterventie kan leiden tot aanzienlijke klinische verbeteringen in de ziekteactiviteit en fysieke gesteldheid. Het programma bestond uit een 'whole-food plant-based' (onbewerkt plantaardig) voedingspatroon, gecombineerd met gerichte beweging, slaapoptimalisatie en stressmanagement.
Belangrijke thema's die in deze aflevering aan bod komen:
De werking van voeding: Een onbewerkt plantaardig dieet vermindert ontstekingen doordat het rijk is aan vezels en onverzadigde vetten, en arm aan ontstekingsbevorderende bewerkte producten.
Spierbehoud en vetverlies: Patiënten in de studie verloren structureel vetmassa, met name schadelijk buikvet, wat sterk bijdraagt aan de afname van ontstekingen. Hun spiermassa bleef echter behouden dankzij twee keer per week gerichte krachttraining en een bewuste inname van voldoende plantaardige eiwitten.
Valkuilen van vegan-marketing: Er wordt kritisch gekeken naar bewerkte plantaardige alternatieven. Hoewel peulvruchten en onbewerkte soja uitstekend zijn, vormen sommige veganistische kazen (vaak vol verzadigd kokosvet) een risico voor hart- en bloedvaten zonder gezondheidsvoordeel.
Het fundament van slaap en stress: Zonder goede slaaphygiëne en gerichte stressreductie is het veel moeilijker om een gezond voedingspatroon vol te houden en de fysiologische stress in het lichaam te verlagen.
Samenwerking in de zorg: Carlijn vertelt hoe artsen, fysiotherapeuten en diëtisten optimaal multidisciplinair kunnen samenwerken om de patiënt hierin de juiste stappen te laten zetten.
Omdat zorgprofessionals vaak beperkte tijd hebben in de behandelkamer, werd het platform 'Plants for Health' opgericht. Dit platform en het gelijknamige leefstijlboek bieden theorie, recepten en een ondersteunende community, en dienen zo als direct verlengstuk van de behandeling.
Referenties:
LinkedIn: Carlijn Wagenaar https://nl.linkedin.com/in/carlijn-wagenaar-83214110b
Website: Plants for Health https://plants-for-health.nl/
Boek: Nederlandse versie https://plants-for-health.nl/boek/
Voedingscentrum: Informatie over gezond en vegetarisch/plantaardig eten www.voedingscentrum.nl
Speelt de waargenomen ruimtelijke omvang een bemiddelende rol bij de ruimtelijke optelling van pijn?
In deze aflevering, live opgenomen tijdens het Pain Science in Motion Congres in Brussel, spreken we met klinisch fysiotherapeut en onderzoeker Tom Frankenstein. Deze speciale aflevering is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Pain in Motion. Tom gaat dieper in op de intrigerende bevindingen van zijn mondelinge presentatie, waarin hij onderzoekt of de waargenomen ruimtelijke omvang van een stimulus het bekende fenomeen van ruimtelijke summatie van pijn (SSp) beïnvloedt.
🎙️ Gast van de maand: Tom Frankenstein
Tom is klinisch fysiotherapeut, docent en promovendus aan de Universiteit van Lübeck, Duitsland. Hij verdeelt zijn tijd tussen de behandeling van chronische pijnpatiënten in de kliniek en geavanceerd onderzoek in de experimentele pijnwetenschap, met als doel de complexe supraspinale mechanismen achter ruimtelijke pijnperceptie te ontrafelen.
De centrale vraag: ruimtelijke optelling en perceptie
Tom legt zijn onderzoek uit naar de vraag of ruimtelijke summatie van pijn (SSp) uitsluitend wordt veroorzaakt door daadwerkelijke schadelijke prikkels, of dat het significant wordt beïnvloed door hoe groot iemand het pijnlijke gebied waarneemt (waargenomen ruimtelijke omvang).
De discrepantie van pijnuitstraling
Voortbouwend op een evolutie in het onderzoek – met name een studie uit 2025 van Adamczyk et al. – schetst Tom het concept van 'pijnuitstraling'. Dit benadrukt een enorme discrepantie tussen de werkelijke fysieke grenzen van een stimulus en iemands ruimtelijke waarneming, wat belangrijke vragen oproept over de onderliggende hersenmechanismen.
Experimentele opzet en methodologie
Het onderzoek werd uitgevoerd in een gespecialiseerd onderzoekslaboratorium aan de universiteit met 53 gezonde deelnemers. Met behulp van een trackball beoordeelden de deelnemers continu zowel de pijnintensiteit als de waargenomen ruimtelijke omvang tijdens de toepassing van schadelijke hitte (contacthitte) en niet-schadelijke tactiele en warmteprikkels voor vergelijkende analyse.
Het blootleggen van supraspinale mechanismen
Hoewel ruimtelijke summatie doorgaans een combinatie is van perifere, spinale en supraspinale banen, isoleert dit project ruimtelijke perceptie als een belangrijke supraspinale factor. Het laat zien hoe top-down cognitieve en perceptuele verwerking de ervaren pijnintensiteit direct beïnvloedt.
Op weg naar klinische populaties
Nu de indiening van zijn proefschrift aanstaande is, kijkt Tom vooruit naar de toekomst van de pijnwetenschap. Hij pleit ervoor dat deze experimentele modellen worden uitgebreid naar klinische populaties, en merkt op dat aandoeningen zoals het Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS) – waarvoor momenteel geen studies naar ruimtelijke summatie beschikbaar zijn – lage rugpijn, fibromyalgie, knieartrose en polyneuropathie enorm zouden kunnen profiteren van duidelijkere gegevens over ruimtelijke perceptie.
Referenties en bronnen
Foundation Paper uit 2025 (Adamczyk et al.): PubMed Link
SSp Supraspinale Betrokkenheid Studies:
Voorpublicatie over de klinische relevantie van ruimtelijke pijn:
Informatie en contactgegevens van de spreker
ResearchGate-profiel: Tom Frankenstein op ResearchGate
Universiteitsprofiel en contactgegevens: Medewerkersgegevens Universiteit van Lübeck
Deze aflevering wordt u aangeboden door Pain in Motion & Physio Global.